Сары-Челек: көл, токой жана Аркытта түнөө

~ 3 мүн
0
437
Токойлуу тоолордун арасындагы көл, кичине көлдөргө сейил жана Аркытта эки түн. Сары-Челекке сапарды кантип пландоо жана эмнени алдын ала тактоо керек.

Сары-Челекте токой суунун жээгине чейин өсөт. Көлдүн ары жагында тоолор көтөрүлүп, анын уландысы алардын артына жашынат. Көл Жалал-Абад облусунда, Батыш Теңир-Тоодо, болжол менен 2000 метр бийиктикте жайгашкан. Биринчи сапарда Аркытта эки түн калсаңыз ыңгайлуу: бир күндү жолго, кийинкисин көлгө жана токойдогу сейилге арнайсыз. Мындай сапарды жайында же күздүн башында пландаган оң.

Токойлуу тоолордун арасындагы көл

Жээкке келгенде дароо жол улантпай, бир аз токтоп туруңуз. Күн ачыкта беттеги тоолор сууга чагылат. Күн булутка кирсе, көлдүн өңү өзгөрөт. Токойдун чети тоонун артына созулат. Жээкте отуруп, сууну карап, анан сейилди улантсаңыз болот.

Сары-Челек биосфералык корукта жайгашкан. Капталдарда жаңгак, жапайы алма жана алмурут, бийигирээк жакта ийне жалбырактуу токой өсөт. 2016-жылдан бери корук ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесиндеги «Батыш Теңир-Тоо» объектисине кирет. Сейилде токойдун өзгөргөнүнө көңүл буруңуз: ачык жерден көлөкөгө өткөндө же жээкке жакындаганда башка дарактарды байкайсыз.

Сары-Челектин токойлуу жээги
Сары-Челектин токойлуу жээги · Marat Nadjibaev, CC BY-SA 4.0

Бир толук күндө эмнени көрүүгө болот

Аркыттан жол жеткен негизги көлдүн түштүк жээгинен баштаңыз. Эртең менен көлдүн жанында болуп, уруксат берилген жакынкы чыйырларды аралаңыз. Түштөн кийин, жол ачык болсо, кичине көлдөргө барууга болот. Алардын бири — токойлуу капталдар курчаган Ийри-Көл.

Бир нече көлдү бириктирген маршрут жээкке кыска барып келгенден узагыраак. Эки тарапка канча убакыт кетерин, кайда өйдө чыгыш керектигин жана жол көрсөткүч керекпи, сураңыз. Аркытка кайра келчү унааны алдын ала сүйлөшүңүз. Сары-Челектин баарын жөө айланып чыгууну бир күндүк планга кошпоңуз: жээктери тик, жүрүүгө уруксат берилген жерлер чектелүү.

Ийри-Көл жана капталдагы ийне жалбырактуу токой
Ийри-Көл жана капталдагы ийне жалбырактуу токой · Элдин беги, CC BY-SA 4.0

Качан баруу жана эмнени тактоо керек

Жайында көлдү көрүп, токой аралап сейилдөөгө ыңгайлуу. Күздүн башында жалбырактардын өңү өзгөрө баштайт. Бул жак өрөөнгө караганда салкын, жаан жолдун абалына таасир этет. Унаага келишерден мурун үй ээсинен Аркыттан көлгө жол ачыкпы жана кандай унаа өтөрүн сураңыз. Кышында кар менен музга жараша болот.

Негизги көлдө сүзүүгө жана балык уулоого тыюу салынат. Мөмө-жемиш жана өсүмдүктөрдү жыйнабаңыз. Көл жээгине чатыр тигип, от жагуунун ордуна айылда түнөңүз. Кире бериштен уруксат берилген чыйырларды жана учурдагы төлөмдү тактаңыз. Суу, жеңил тамак, жамгыр өткөрбөгөн күрмө жана таштанды үчүн баштык алыңыз.

Сары-Челек коругундагы Чөйчөк көлү
Сары-Челек коругундагы Чөйчөк көлү · Mamatkazy, CC0

Кантип баруу жана кайда түнөө керек

Оштон же Манастан (мурдагы Жалал-Абад шаарынан) бара турган жериңизди Аркыт деп сүйлөшүңүз. Бишкектен жол узагыраак: өзүнчө бир күн бөлүп, багытты айдоочу менен макулдашыңыз. Айылдагы конок үй менен көлдүн жээги башка-башка жерде. Көлгө алып барып, күтүп, кайра алып келүүнүн баасын алдын ала сураңыз.

Аркыттагы «Сары-Челек» конок үйүндө эки кишилик бөлмө Meiman боюнча түнүнө 2000 сомдон (болжол менен 23 $) башталат. Тамак-аш, ысык суу жана корукка барууга жардам тууралуу алдын ала тактаңыз. Жолдо жана корукта керектелчү чыгымдарга накталай акча алыңыз. Башка варианттар — Жалал-Абад облусундагы конок үйлөрүнүн тизмесинде.

Сапарды даяр түрүндө да алса болот: Trekking Union of Kyrgyzstan уюштурган «Сары-Челек көлү» туру Бишкектен чыгат, үч күн эки түн созулат, баасы адам башына 9800 сомдон (болжол менен 112 $) башталат. Meiman карточкасы боюнча баага маршрут боюнча транспорт, гид, биосфералык корукка кирүү, конок үйүндө эки түн, эртең мененки тамак жана кечки тамак кирет; түшкү тамак жана чет элдик конокторго 400 сомдук кирүү төлөмү өзүнчө. Жүктөм жогору, карточкадагы мезгил — март–август; баа 2026-жылдын 14-ноябрында тактылды, чыгуу күнүн уюштуруучу менен макулдашыңыз. Башка жөө чыгуулар — Кыргызстанда треккинг жана жөө саякат тизмесинде.

Сапар Оштон башталса, «Ошто эмне көрүүгө болот» макаласы шаарга да убакыт калтырууга жардам берет.

Көп берилген суроолор

Сары-Челекке канча күн керек? Биринчи сапарга Аркытта эки түн алуу ыңгайлуу: бир күн жолго кетет, кийинкисин толук көл жээгинде жана токой чыйырларында өткөрүүгө болот. Көлдү жөө айланып чыгуу бир күндүк планга батпайт — жээктер тик, кирүү заказниктин тартиби менен чектелген.

Сууга түшүүгө жана балык кармоого болобу? Негизги көлдө сууга түшүү менен балык кармоо тыюу салынган: бул биосфералык заказник. Жемиш менен өсүмдүктөр терилбейт, көлдүн жанында чатыр менен от пландалбайт — Аркыт айылында түнөйт. Кире беришинде уруксат берилген чыйырлар менен колдонулуп жаткан жыйымды тактаңыз.

Качан барган жакшы? Жайында көлдү токой сейилдөөсү менен айкалыштыруу ыңгайлуу, күздүн башында жалбырактын түс өзгөрүшүн көрүүгө болот. Бийиктикте өрөөнгө караганда салкын, жаан жолдун абалын өзгөртөт. Кышында кирүү кар менен музга көз каранды.

Көлдүн өзүнө кантип жетүүгө болот? Аркыттагы конок үй менен көлдүн жээги — башка-башка жерлер, ортосуна унаа керек. Сапарга чыгардан мурун жайдын ээлеринен Аркыттан көлгө жол ачыкпы, азыр кандай унаа өтөт жана күтүүнү кошуп баруу-келүү канча турат деп сураңыз.

Кайдан баруу керек — Оштон же Бишкектен? Ош менен Манас (мурунку Жалал-Абад) тараптан сапар Аркытты акыркы чекит кылып пландалат. Бишкектен жол кыйла узун: ага өзүнчө күн бөлүп, маршрутту айдоочу менен макулдашыңыз.


Сүрөттөр: Marat Nadjibaev (CC BY-SA 4.0) · Элдин беги (CC BY-SA 4.0) · Mamatkazy (CC0). Сүрөттөр кесилбей кичирейтилди.

Бизди социалдык тармактарда ээрчиңиз

Темага байланыштуу турлар жана экскурсиялар

комментарий жок