Бишкекте эмне көрүү керек: сейилдөө, музейлер жана тоолор

Бишкек көп учурда кыска аялдама болуп калат: учуудан кийин бир түн, эртеси тоого же көлгө жол. Бирок шаардын өзүнө да убакыт бөлүңүз. Көчөлөрдө дарактар шуулдап, күн ачыкта үйлөрдүн үстүнөн карлуу кырка тоо көрүнөт. Шаардан кырк чакырымдай алыста тоодо сейилдөөгө болот.

Алгачкы таанышуу үчүн борборго бир күн, шаардан чыгууга дагы бир күн бөлүүнү сунуштайбыз. Төмөндө шаардагы сейилдөө, Ала-Арча жана Бурананын арасынан кантип тандоо керектиги жазылган.

Ала-Тоо аянты жана борбор

Аянт 1984-жылы Кыргыз ССРинин 60 жылдыгына карата курулган, 1991-жылга чейин Ленин аянты деп аталчу. Манаска коюлган эстелик — дүйнөдөгү эң узун эпос катары Гиннесстин рекорддор китебине кирген, 553 500 сап ырдан турган эпостун баатырына — 2011-жылы, көз карандысыздыктын жыйырма жылдыгына карата орнотулган. Желек түбүндө кароол алмашат; убактысын жеринен тактаган жакшы.

Аянттын четинде Кыргыз Республикасынын Улуттук тарых музейи турат: ичинде коло доорунун табылгалары, тыйындар, этнографиялык экспонаттар жана боз үйлөр бар. Музейдин сайтындагы 2026-жылдын 15-октябрында текшерилген маалымат боюнча, шейшембиден жекшембиге чейин 09:00–18:00 иштейт, касса 17:30да жабылат; дүйшөмбү — эс алуу күнү. Чоңдор үчүн жалпы кирүү билети 200 сом (~2 $) деп көрсөтүлгөн. Барардан мурун санитардык күндөрдү, убактылуу өзгөрүүлөрдү жана сизге тиешелүү тарифти тактаңыз.

Дубовый парк: дарактардын арасындагы айкелдер

Ала-Тоо аянтынан кийин Дубовый паркка кириңиз. Бул жерде көңүл башка нерселерге бурулат: өзүнчө даракка, жолдун бурулушуна, сөңгөктөрдүн арасындагы таш айкелге. Паркта ачык асман алдындагы скульптура музейи бар. Бир нече чыгарманы ар тарабынан карап көрүңүз — алардын айланасындагы мейкиндик да таасирди өзгөртөт.

Бул — узун тизмени аткарбай эле сейилдөөгө ылайыктуу аялдама. Балдар менен барсаңыз, эң кызык фигураны чогуу тандасаңыз болот. Биз паркка жарым сааттай убакыт бөлүүнү сунуштайбыз; бул өлчөнгөн маршрут эмес, күндү пландоо үчүн кеңеш. Кааласаңыз, көбүрөөк калыңыз.

Картада «Дубовый парк» же «Чыңгыз Айтматов атындагы парк» деп чыгышы мүмкүн. Жазуучунун аты берилген башка жайлар менен чаташтырбоо үчүн борбордогу жайгашкан жерин текшериңиз.

Эркиндик бульвары: күнүмдүк Бишкек

Эркиндикте ар бир мүнөттү пландоонун кереги жок. Дарактардын түбүндөгү жол, үйлөрдүн көрүнүшү, отургучта эс алып отурган адамдар — бул жерде шаарды шашпай байкоо кызыктуу. Музейден кийин кадимки көчө жашоосуна кайтып келесиз.

Дубовый парктан бульварга чыгып, Бишкек II темир жол вокзалы тарапка басыңыз. Аягына чейин жетүү милдет эмес: бир нече квартал басып, түшкү тамакка токтоп, кайра кайтсаңыз болот. Өткөөлдөрдө картага караңыз: жөө адамдардын багытын автоунаа көчөлөрү кесип өтөт.

Биринчи таанышууга «Ала-Тоо — Тарых музейи — Дубовый парк — Эркиндик» тартибин сунуштайбыз. Музей жана түшкү тамак менен күндүн көп бөлүгүн бөлүңүз. Бул убакыт редакциянын сунушу, өлчөнгөн жол эмес. Дүйшөмбүдө музей жабык болгондуктан сейилдөөгө көбүрөөк убакыт калат. Чарчасаңыз, бардык аялдамаларды шаштыруунун ордуна бульвардын акыркы бөлүгүн кыскартыңыз.

Көркөм сүрөт музейи: Кыргызстанды сүрөтчүлөрдүн көзү менен көрүү

Гапар Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт музейи өлкөнү башка жагынан таанытат. Анын коллекцияларында живопись, графика, скульптура жана колдонмо өнөр бар. Кыргыз сүрөтчүлөрүнүн эмгектери менен кийиз, сайма, токулган буюмдар жана зер буюмдарды салыштырып көрүү кызыктуу: турмуштун сүрөттөлүшү менен ошол турмуштагы буюмдардын ортосунда байланыш бар.

Дареги — Абдрахманов көчөсү, 196. Искусство жакса, жаан жааган күнү имарат ичинде убакыт өткөргүңүз келсе же Тарых музейинде мурда болсоңуз, ушул жерди тандаңыз. Учурдагы көргөзмөлөрдү, иш убактысын жана билетти музейдин сайтынан текшериңиз. Чыгарманын фонддо болгону азыр залда көрсөтүлүп жатат дегенди билдирбейт.

Бир күндө эки чоң музейге тең баруу зарыл эмес. Кызыгууңузга жараша бирин тандап, залдарды шашпай караңыз. Сүрөткө тартуунун эрежесин алдын ала сураңыз: убактылуу көргөзмөлөрдө өзүнчө чектөө болушу мүмкүн.

Панфилов паркы: үй-бүлө үчүн тыныгуу

Бала музейлерден чарчаса, бирок борбордон кеткиңиз келбесе, Панфилов паркын тандасаңыз болот. Бул жерде аттракциондор жана айланма дөңгөлөк бар. Аны маданий программанын бир бөлүгүнө альтернатива катары караңыз: адегенде аянт жана бир музей, андан кийин көңүл ачууга убакыт.

Кайсы аттракцион иштеп жатканын көрмөйүнчө балага белгилүү бир оюнду убада кылбаңыз. Жеринен иш тартибин, жашка жана бойго коюлган талаптарды, билеттин баасын караңыз. Эски жол көрсөткүчтөрдөгү акциялар же арзандатуулар азыр да бар деп эсептебеңиз.

Тынч сейилдөөнү кааласаңыз, Дубовый парк менен Эркиндикти тандаңыз. Үй-бүлө менен келсеңиз, Панфиловго запас убакыт калтырыңыз: эс алуу тизмедеги бир чекиттен экинчисине чуркоого айланбасын.

Жеңиш аянты: мемориалдын жанындагы аялдама

Эстеликтер жана эскерүү архитектурасы кызыктырса, Жеңиш аянтына барыңыз. Негизги композиция боз үйдүн каркасын элестетет: турак жайдын тааныш формасы эскерүү образына айланган. Бир жерден гана сүрөткө тартпай, эстеликти айланып карап көрүңүз.

Көркөм сүрөт музейинен кийин шаарды кыдырууну уланткыңыз келсе, ушул аянтты тандасаңыз болот. Аны картада өзүнчө багыт катары белгилеңиз: Эркиндик менен вокзалга басуу жана Жеңиш аянтына баруу — күндү улантуунун эки башка варианты. Экөөнү тең сөзсүз бир күнгө кошуу керек эмес. Мемориалдын жанында тынч сүйлөп, сүрөттү сылык тартыңыз.

Имам Сарахси мечити: архитектура жана ибадат

Имам Сарахси атындагы борбордук мечит Бишкектин дагы бир архитектуралык көрүнүшүн ачат: куполдор, мунаралар жана ичиндеги оймо-чиймелер. Навигатордон мечитти аты жана Жибек-Жолу проспекти, 264 дареги менен издеңиз. «Борбордук мечит» деген аталыштын өзү даректи туура тандоого жетишсиз болушу мүмкүн.

Бул — иштеп турган ибадат жайы. Алгач сыртынан карасаңыз болот; ичине кирүүнү кызматкерлер менен макулдашыңыз. Кайсы убакта барууга болорун, кийимге жана сүрөткө тартууга талаптарды сураңыз. Эшиктин ачыктыгы бардык бөлмөгө кирүүгө же адамдарды сүрөткө тартууга уруксат дегенди билдирбейт.

Кирүүгө уруксат берилсе, шашпай куполго көз салыңыз: кайталанган оймолор өзүнчө таасир берет. Төмөнкү сүрөт ички жасалганы көрсөтөт, бирок сиз барчу күнү залга кирүүгө кепилдик бербейт. Шарттарды жеринен тактоо керек.

Эки базар, экөө эки башка

Ош базары — Бишкектеги белгилүү соода жайларынын бири. Бирок барардан мурун анын азыркы жайгашкан жерин тактаңыз. 2026-жылы бийлик базарды жаңы комплекске көчүрүү планын жарыялаган; расмий билдирүүдө көчүрүү курулуштун бүтүшүнө байланыштуу экени айтылат. Кайсы аянт иштеп жатканын жана унаадан кайсы жерден түшүү керектигин текшериңиз. Эски жол көрсөткүчтөрдөгү борбордун батышындагы дарекке дароо таянбаңыз.

Дордойдо соода башка масштабда жүрөт: шаардын түндүк-чыгыш четинде эки кабат коюлган деңиз контейнерлери катар турат. Аймактагы дүң соода кызыктырса, ушул базарды тандаңыз. Ага барып-келүүнү өзүнчө пландаңыз: бул борбордогу жөө сейилдөөнүн уландысы эмес. Эки базарды тең бир күнгө батыруу зарыл эмес.

Бишкектен кайсы капчыгайга баруу керек

Бир күнгө бир багыт тандаңыз: жолго, сейилдөөгө жана тыныгууга убакыт калсын. Ала-Арча — бийик тоо капчыгайы менен таанышууга, Аламүдүн — өрөөндө сейилдөөгө, Ысык-Ата — жаратылыш менен курортту айкалыштырууга, Чуңкурчак — кең панорамаларга ылайыктуу. Капчыгайды тандагандан кийин конкреттүү тропаны өзүнчө тандаңыз.

Ала-Арча: кырк чакырымдагы тоолор

Парк шаардан түштүктө 35 чакырымдай жерде башталат — жолдо сүрөт толугу менен өзгөрөт: жаңы эле проспект эле, эми капталдарда карагайлар, таштардын арасында дарыя, баш үстүндө кырларда кар.

Биринчи жолу барганда альплагердин жанындагы капчыгайдын төмөнкү бөлүгүндө сейилдеп, ошол эле жол менен кайтууну тандаңыз. Шаркыратмага, мөңгүгө же Рацектин үйүнө жетүүнү максат кылбастан, дарыяны жана карагайлуу капталдарды көрө аласыз.

Бишкектен өткөрүү пунктуна чейин такси же трансфер заказ кылсаңыз болот. Айдоочу менен кайтуу убактысын, жолугушчу жерди жана күтүүнү алдын ала сүйлөшүңүз. Өткөрүү пунктунан альплагерге чейинки жол — өзүнчө бөлүк. Паркка баруу тууралуу баракта бензин жана дизель унаалары өткөрүү пунктунда калып, ичинде акысыз электр унаалары каттары жазылган. Сейилдөөгө чыгардан мурун аялдамаларды жана акыркы кайтуу каттамын тактаңыз. Баракта чоңдордун кирүү билети 250 сом (~3 $), төлөм накталай эмес деп көрсөтүлгөн; барардан мурун тарифти жана кирүү шарттарын текшериңиз.

Ак-Сай шаркыратмасы, мөңгү жана Рацектин үйү — өзүнчө тоо маршруттары. Алардын бирин планга кошордон мурун гидден же парк администрациясынан аралыгын, бийиктикке көтөрүлүшүн, жолдун абалын жана кайтуу убактысын билиңиз. Эртең менен чыгып, суу, жылуу кийим жана тоо жолуна ылайык бут кийим алыңыз. Караңгы киргенге чейин кайтууну пландаңыз.

Аламүдүн: дарыя өрөөнү жана шаркыратмага сапар

Бул күндү сейилдөөгө арнасаңыз болот: өрөөн менен басып, тоо капталдары ачылган жерде токтоп, каалаган учурда артка кайтыңыз. Шаардагы тыгыз программадан кийин ыргак өзгөрөт — көчөнүн үнүнүн ордуна суунун шуулдашы, тротуардын ордуна чөп жана таш. Картада Аламүдүн же Аламедин деген аталыштар чыгышы мүмкүн.

Унаа же айдоочу менен барсаңыз, башталчу жерди Аламүдүн капчыгайындагы «Тёплые Ключи» тараптан тактаңыз. Комплекстин атын гана жазуу башка окшош жайга алып барышы мүмкүн. Унаа токтоочу жерди, кайтуу убактысын жана жөө бөлүккө канча убакыт каларын алдын ала сүйлөшүңүз. Кыска таанышууга өрөөндө сейилдеп, ошол эле жол менен кайтуу ылайыктуу.

Теке-Төр шаркыратмасы — өзүнчө максат. Маршруттун сүрөттөмөсүндө көпүрө жана аягында тик көтөрүлүш бар: жолдун баарын түз деп эсептебеңиз. Баргыңыз келсе, тректи сактап, өткөөлдөрдүн абалын тактаңыз. Балдар менен же убакыт тар болсо, эртерээк кайтууга болот. «Тёплые Ключи» бассейндерине кирүүнү өзүнчө пландап, режимин жана төлөмүн комплекстен сураңыз.

Ысык-Ата: капчыгай, курорт жана шаркыратма

Ысык-Ата тоодо сейилдөөнү курорттун айланасы менен таанышууга айкалыштыргысы келгендерге туура келет. Бул жерде сапардын эки бөлүгү бар: дарыясы жана шаркыратмасы бар өрөөн, ошондой эле термалдык булактар менен байланышкан санаторийдин аймагы. Кирүү шарттарын тактап, бирин тандаңыз же экөөнү айкалыштырыңыз.

Навигатордон «Иссык-Ата» санаторийин белгилеп, айдоочу менен түшө турган жерди сүйлөшүңүз. Жеринен тропанын башына кантип өтүүнү жана уруксат берилген маршрутту сураңыз. Шаркыратмага сөзсүз жетүү максат болбосун: сейилдөөнү аба ырайына, кайтуу убактысына жана топтун даярдыгына ылайыктаңыз.

Бассейндер — капчыгайдагы сейилдөөгө автоматтык түрдө кирбеген өзүнчө кызмат. Жолго чыгардан мурун кайсылары бир күнгө келгендерди кабыл аларын, баасын жана иш убактысын билиңиз. Жаратылыш үчүн гана барып, сууга түшпөй кайтууга да болот. Кышында же кар жаагандан кийин жолдун абалын өзүнчө текшериңиз. Карлуу шаркыратманын сүрөтү мезгилдик көрүнүштү көрсөтөт, азыр тропа ачык дегенге кепилдик бербейт.

Чуңкурчак: жайында жашыл капталдар, кышында лыжа

Жылуу мезгилде Чуңкурчакты кенен көрүнүштөр үчүн тандаңыз. Тоо капталдары кең панорамага ачылат; күндү узак жөө жүрүшкө эмес, кыска сейилдөөгө жана тоону карап тамактанууга арнасаңыз болот. «Супара Чункурчак» комплекси токой жана шалбаа аркылуу жөө маршруттарды жарыялаган — бул так башталышы бар сейилдөөнү уюштуруунун бир варианты.

Жолго чыгардан мурун белгилүү бир аянтты тандаңыз: капчыгайдын аты ресторандын, тропанын же унаа токтоочу жердин дареги эмес. Тандалган комплекстен кирүү шартын, ашкананын иштешин жана маршруттун жеткиликтүүлүгүн, айдоочудан ошол жерге барчу жолду жана кайтууну тактаңыз. Комплекстердин аймактары жана кошумча көңүл ачуулар үчүн өзүнчө төлөм болушу мүмкүн. Өрөөндүн ачык көрүнүшү бардык жайга эркин кирүүгө болот дегенди билдирбейт.

Кышында бул жерде лыжа базасы иштейт. Сезондун күндөрүн, ачык трассаларды, көтөргүчтөрдү жана бааларды барардан мурун текшериңиз. Атайын лыжа тепкени келсеңиз, форматты Каракол менен «Кышкы Каракол» макаласынан салыштырыңыз. Жайкы сапарда лыжа көтөргүчтөрү иштейт деп күтпөй, сейилдөөгө таяныңыз.

Бурана: XI кылымдагы мунара

Бишкектен чыгышка 80 чакырым жерде, Токмоктун жанында, талаада кыш мунара турат — байыркы Баласагындын эң көрүнүктүү эстелиги. Мунара X кылымдын аягы — XI кылымдын башында курулган. Кыргызстандын ЮНЕСКО иштери боюнча улуттук комиссиясы берген материалда азыркы бийиктиги 21,7 метр деп көрсөтүлгөн. 1970-жылдары мунара калыбына келтирилген.

Азыр бул ачык асман астындагы музей: мунаранын өзү, имараттардын пайдубалдары, үч күмбөз, петроглифтер жана балбалдар — талаада катар турган таш белгилер. Баласагын шаар чалдыбары 2014-жылдын 22-июнунда ЮНЕСКОнун тизмесине кирген «Жибек жолу: Чанъань — Тянь-Шань коридорунун маршруттар тармагы» объектисинин курамында; Кыргызстандан ал жакка үч шаар чалдыбары кирген, үчөө тең ушул Чүй өрөөнүндө.

Буранага барып-келүү үчүн унаа же экскурсиялык трансферди алдын ала сүйлөшүү ыңгайлуу. Төлөөрдөн мурун күтүүнүн жана музейге кирүүнүн баага кирерин, ошондой эле сиз барчу күнкү иш убактысын тактаңыз. Мунаранын артында кырка тоо горизонтту бойлой созулат.

Краснореченское шаар чалдыбары: археология кызыктырса

Невакет, же Краснореченское шаар чалдыбары — Буранадан кийин Жибек жолунун археологиясын тереңирээк тааныгысы келгендер үчүн кошумча вариант. Бул жерде дагы бир бийик мунараны же кайра курулган байыркы шаарды күтпөңүз. ЮНЕСКО эстеликтин аймагындагы будда храмын сактоо иштерин сүрөттөйт.

Шаардын айланасы менен биринчи таанышууга Бурананы тандап, шаар чалдыбарына рельефти жана табылгаларды түшүндүргөн гид менен өзүнчө барууну сунуштайбыз. Жолго чыгардан мурун кайсы участокторго кирүүгө болорун жана унаа жолунун абалын тактаңыз. ЮНЕСКОнун тизмесинде болгону казылган жерлердин баары туристтерге ачык дегенди билдирбейт. Аны картага дагы бир белги коюу үчүн эле планга кошпоңуз.

Ата-Бейит

Шаардан 30 чакырым алыста, Чоң-Таш айылында, Ата-Бейит эстелик комплекси жайгашкан. 1938-жылы бул жерде Улуу Террор иштери боюнча адамдарды атышкан; эстелик тактада 137 ысым бар. Жалпы мүрзө 1991-жылы гана табылган, комплекс 2000-жылы ачылган. 2008-жылдын июнь айында бул жерге жазуучу Чыңгыз Айтматов — 1938-жылы каза болгон атасы Төрөкулдун жанына — коюлган. Ошондой эле бул жерде 2010-жылкы окуяларда каза болгондор жатат.

Бул маршруттагы сейилдөө чекити эмес, эскерүү орду. Айтматовду окуган болсоңуз, бул жакка барганга арзыйт.

Качан баруу керек

Чүй өрөөнүндө жай ысык: июлдун орточо күндүзгү максимуму 31 градус чамасында, шаарда бул тоого караганда катуу сезилет. Январда орточо максимум — 3 градус, орточо минимум — минус 7,1. Жыл ичинде 440 миллиметрдей жаан-чачын түшөт.

Шаарда сейилдөө үчүн жазды же күздү тандасаңыз болот. Тоого барууну аба ырайына жана тандалган маршруттун абалына карап пландаңыз: мезгилдин өзү жолдун кургак болоруна кепилдик бербейт. Кышында борборду кыдырууну Чуңкурчакта лыжа тебүү менен айкалыштырууга болот; базанын иштөө күндөрүн жана трассалардын абалын тактаңыз.

Күндөрдү кантип бөлүштүрүү

Жарым күн гана болсо. Ала-Тоо аянтын жана бир уландыны тандаңыз: иш күнүндө Тарых музейин же Дубовый парк менен Эркиндиктин бир бөлүгүн. Кечинде аэропортко баруу керек болсо, шаардан алыс сапарды баштабаңыз.

Бир күн — алгачкы таанышуу. Ала-Тоо → Тарых музейи → түшкү тамак → Дубовый парк → Эркиндик. Бул так убакыттагы экскурсия эмес, сунушталган тартип: узактык музейге жана тыныгууларга жараша болот. Дүйшөмбүдө жабык музейди алып салыңыз. Үй-бүлө менен Эркиндиктин ордуна Панфилов паркын тандасаңыз болот.

Эки күн — шаар жана бир сапар. Биринчи күндү борборго калтырыңыз. Экинчисинде жогорудагы төрт капчыгайдын бирин же тарых үчүн Бурананы тандаңыз. Кайтуу унаасын алдын ала сүйлөшүп, тоодон кийин так убакыттагы жолугушуу койбоңуз.

Үч күн — кызыгууңузга жараша. Көркөм сүрөт музейи менен Жеңиш аянтын, макулдашылган мечит сапарын, базарга өзүнчө барууну же шаардан тышкаркы экинчи сапарды кошуңуз. Ата-Бейитти шашпай көрүүгө убакыт бөлүңүз. Шаар чалдыбарына кирүүнү алдын ала тактап, мүмкүн болсо гид менен барыңыз. Үч күндө тизмедеги бардык жайга баруу милдет эмес.

Жаан жааса, музей менен сейилдөө күндөрүн алмаштырыңыз. Күн ысыкта ачык аянтты эртең менен көрүп, күндүн ортосун музейге жана тамакка калтырсаңыз болот. Тоого планга эмес, аба ырайына карап барыңыз.

Бишкек сиз үчүн чоң маршруттун башталышы болсо, андан ары адатта Ысык-Көлгө барышат. Кайсы жээкти тандоо жана алардын айырмасы — «Ысык-Көл: кайсы жээкти тандоо» макаласында.

Кайда токтоо керек

Meiman карточкаларынан жана издөө тизмелеринен 2026-жылдын 13-октябрында алынган баалардын мисалдары. Булар бүт рыноктун эң төмөнкү же жогорку баалары эмес: арзаныраак да, кымбатыраак да варианттар бар. Номер же батир үчүн баага канча конок кирерин, өз күндөрүңүздүн жалпы суммасын жана кошумча төлөмдөрдү тактаңыз. Доллар Улуттук банктын 2026-жылдын 14-октябрындагы бир долларга 87,45 сом курсу менен тегеректелген.

Сапардын максатына жараша райондун кантип тандаларын, батир, мейманкана жана хостелдин айырмасын, арыз жөнөтөрдөн мурун ээсинен эмнени тактоо керектигин — «Бишкекте кайда токтоо керек» макаласынан толук окуңуз.

Өз күндөрүңүзгө варианттарды кароо: Бишкектеги батирлер, мейманканалар жана хостелдер.

Кантип брондоо керек

Meiman'дан турак жай тандап, керектүү күндөргө арыз жөнөтүңүз. Ээси аны ырастайт; ырастагандан кийин депозитти төлөөгө эки саат убактыңыз болот. Кыргыз банкынын тиркемесиндеги QR аркылуу же Visa картасы менен төлөсө болот. Калганы жайгашууда ээсине төлөнөт.

Брондоо депозит төлөнгөндөн кийин бекитилет. Чоо-жайы — брондоону төлөө боюнча маалымат барагында.

Мукаба: кечки Ала-Тоо аянты, Бишкек. Сүрөт: БУУнун медиакитепканасы, UN News.

Ала-Арча сүрөтүнүн лицензиясы: CC BY 3.0. Автор — Vitaliknyc; көлөмү кичирейтилген, кесилген эмес.

Капчыгай сүрөттөрүнүн түп нускалары: Vilya Shoni. Аламүдүн — CC BY-SA 4.0; Ысык-Ата — CC BY 4.0; Чуңкурчак — CC BY-SA 4.0. көлөмү кичирейтилген, кесилген эмес.

Шаардагы аялдамалардын сүрөттөрүнүн түп нускалары: Дубовый парк жана көркөм сүрөт музейи — Adam Harangozó, CC BY-SA 4.0; Эркиндик бульвары — Vmenkov, CC BY-SA 3.0; Панфилов паркы — Kalpaktravel, CC BY-SA 4.0; Жеңиш аянты — Kalpak Travel, CC BY 2.0. Көлөмү кичирейтилген, кесилген эмес.