Кыргызстан: тоолор, көлдөр жана жайлоодогу жашоо

Эртең менен боз үйдөн чыгасыз. Алдыңызда — жайыт, жылкылар жана көл, анын ары жагында тоолор көтөрүлүп турат. Бүгүн ат менен сейилдесеңиз болот же көл жээгинде калсаңыз болот. Кечинде кайра кийиз чатырдын алдына кайтып, уктаардан мурун асманды караганы сыртка чыгасыз.

Соң-Көлгө жайкы сапар ушундай өтүшү мүмкүн. Бирок бул Кыргызстанды көрүүнүн бир гана жолу. Бул жерде бийик тоодогу көлдөргө жөө барышат, Ысык-Көлдө сүзүшөт, капчыгайларды кыдырышат, кышында Караколго лыжа тебүүгө келишет. Алардын ортосунда — шаарлар, айылдар жана сиз ойлогондон да көп токтогуңуз келген жолдор.

Жолдо таанылган өлкө

Кыргызстан Борбордук Азияда, Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Кытайдын ортосунда жайгашкан. Аймагынын дээрлик 90%ы 1 500 метрден жогору жатат. Тоолор пейзажды да, сапарды да аныктайт: жолдун бурулушунан капчыгай ачылат, ашуунун ары жагынан башка өрөөн башталат.

Сапарыңыз Бишкектен, арыктары жана бак-дарактары бар көчөлөрдү кыдыруудан башталышы мүмкүн. Андан ары Ысык-Көлгө, Каракол тарапка же Нарын облусунун жайыттарына жөнөйсүз. Жолдо терезеден көрүнгөн пейзаж гана өзгөрбөйт: шаардагы мейманканалар конок үйлөрүнө алмашып, андан ары боз үйдө токтосоңуз болот.

Өлкө менен таанышуу үчүн сөзсүз татаал жөө жүрүшкө чыгуунун кереги жок. Кыска сейилдөөлөр менен шаарларда жана айылдарда түнөөнү айкалыштырган сапарлар бар. Бир нече күн рюкзак көтөрүп, таңды тоодо тосчу маршруттар да бар. Тандоо кандай саякаттоону жактырарыңызга жараша болот.

Тоолор: капчыгайдагы сейилдөөдөн ашуунун ары жагындагы көлгө чейин

Бишкектин жанында Ала-Арча бар. Тоолор менен таанышууну ушул жерден баштасаңыз болот: капчыгайга келип, сейилдеп, кайра шаарга кайтуу. Альпинизм менен алектенгендер үчүн ошол эле аймакта аска жана муз маршруттары да бар. Татаалдык конкреттүү маршрутка жараша болот — бир капчыгай менен ар кандай жолдор аркылуу таанышууга болот.

Өлкөнүн чыгышында Каракол сапардын башталышы болот. Бул жерден саякатчылар Тескей Ала-Тоонун тоолоруна, анын ичинде 3 532 метр бийиктиктеги Ала-Көлгө жөнөшөт.

Ала-Көлгө сапар башка даярдыкты талап кылат: көлгө барчу жол бийик тоолор аркылуу өтөт, ал эми ашуу аркылуу өткөн маршрутта 3 860 метрге чейин көтөрүлөсүз. Бул — тажрыйбаны, аба ырайын жана бийиктикке көнүүгө убакытты эске алып, өзүнчө пландала турган эс алуунун бөлүгү.

Бирок Кыргызстанга келген ар бир саякатчы сөзсүз ашууга чыгышы керек эмес. Капчыгайларды, кыска сейилдөөлөрдү, жолдон ачылган көрүнүштөрдү тандап, чоң жөө жүрүштү кийинки сапарга калтырсаңыз болот.

Ысык-Көл: пляж, каньондор жана жакынкы тоолор

Ысык-Көл 1 607 метр бийиктикте жайгашкан. Жээкте — суу, анын ары жагында — тоо кыркалары. Жайында бул жерде сууга түшүп эс алсаңыз болот же көлдү өлкө боюнча саякатыңызга кошсоңуз болот.

Түндүк жээкте Чолпон-Ата жана Бостери, пансионаттар, мейманканалар жана конок үйлөрү жайгашкан. Сапардын негизги максаты көл жээгинде эс алуу болсо, бул ыңгайлуу тандоо.

Түштүк жээкте токтоого башка себептер бар. «Сказка» каньонунда күн төмөн турганда өзгөчө көрүнгөн кызыл-сары кырлар бар. Кызыл-Тууда үй-бүлөлөр боз үй жасашат, Бөкөнбаеводо бүркүт менен аңчылык кылуу салты менен таанышууга болот. Караколго жакыныраак жерде Жети-Өгүздүн кызыл аскалары турат.

Бул таасирлерди көл жээгиндеги эс алуу менен айкалыштырсаңыз болот. Бүгүн — суу жана жээк, эртең — каньон же усталардын айылына сапар. Бүт эс алуу үчүн жаратылыш менен маданияттын бирин гана тандоонун кереги жок.

Жайлоо: башка ыргакта жашоо

Жайлоо — жайкы тоо жайыты. Бул жакка мал менен чыгып, боз үйлөрдү тигип, жайдын бир бөлүгүн өткөрүшөт. Саякатчы келгенде бул жердеги мезгилдүү жашоо өз нугунда жүрүп жаткан болот.

3 016 метр бийиктиктеги Соң-Көлдүн айланасында жайыттар созулат. Бул жакка ат менен сейилдөөгө жана боз үйдө түнөөгө келишет. Бирок эч нерсе пландабай турган убакытты да калтырыңыз. Суунун жанында отуруп, жылкылардын капталга жайылышын карап, кечти күтүү үчүн.

Боз үйдө түнөө — өзүнчө таасир. Кийиз, тегерек жыгач каркас, кадимки бөлмөлөрү жок башкача мейкиндик. Лагерлердин шарттары айырмаланат, ошондуктан брондоодон мурун уктоочу орундарды, жылытууну жана ыңгайлуулуктарды тактоо маанилүү.

Ал эми Кызыл-Тууда боз үйдүн кандай жасаларын билсеңиз болот. Мындай жолугушуудан кийин каркас менен кийиз чатыр башкача кабыл алынат: мурда байкалбаган кол эмгегин көрө баштайсыз.

Көрүүгө боло турган тарых

Кыргызстанда тарых менен таанышууну сапарга кошуу оңой. Бурана мунарасы Бишкектен болжол менен 80 чакырым алыста турат. Бул — Жибек жолундагы орто кылымдагы Баласагын шаарынын сакталып калган минарети.

Нарын облусунда болжол менен 3 200 метр бийиктикте Таш-Рабат жайгашкан. Бул таш курулушту көбүнчө кербен сарай деп сүрөттөшөт. Бул жакка тоолордун арасындагы эски таш дубалдарды көрүп, бир кезде кербендер өткөн жолду элестетүү үчүн келишет.

Түштүктө — Ош жана анын үстүнөн көтөрүлүп турган, ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген Сулайман-Тоо. Бул — өлкөнүн өзүнчө сапарга же маршруттун бир бөлүгүнө арноого татыктуу дагы бир тарабы.

Маданият тилдин үнүндө да жашайт. «Манас» эпосун манасчылар музыкалык аспаптын коштоосуз, речитатив менен аткарышат. Угууга мүмкүнчүлүк болсо, ар бир сөздү түшүнбөсөңүз да, салт менен үн жана ыргак аркылуу таанышасыз.

Качан баруу керек

Адегенде эмнени көргүңүз келерин тандаңыз. Бардык сапарлар үчүн бирдей мыкты ай жок.

Сентябрь тоолорду жана өлкө боюнча сапарды айкалыштырууга ылайыктуу болушу мүмкүн. Бирок негизги максат конкреттүү ашуу же боз үй лагери болсо, ошол жердеги шарттарга таяныңыз.

Биринчи сапарга чейин эмнени билүү керек

Көп сапарлар үчүн Бишкек жана «Манас» аэропорту ыңгайлуу башталыш болот. Өлкөнүн түштүгүн пландасаңыз, Ошко учуп келүүнү караңыз. Андан ары маршрут көбүнчө унаа менен жүрүүгө негизделет: тоо жолдоруна жана токтоолорго кошумча убакыт калтырыңыз.

Валюта — кыргыз сому. Шаардан тышкары сапарларга накталай акча керек болушу мүмкүн: чакан конок үйлөрүндө жана жергиликтүү ташуучуларда төлөм ыкмаларын алдын ала тактаган оң. Өлкөдө кыргыз жана орус тилдери колдонулат.

Маршрут бийик тоолорго чыкса, даярдыкты жана бийиктикке көнүүнү анын бийиктигине жана татаалдыгына жараша пландаңыз. Өлкөгө кирүү үчүн жарандыгыңызга тиешелүү талаптарды, уруксат берилген жүрүү мөөнөтүн жана каттоону өзүнчө текшериңиз.

Сапарда айланага көз салууга көбүрөөк убакыт калсын десеңиз, бул суроолорду жолго чейин чечип алган оң.

Кайда токтоо керек

Турак жайды өлкөнүн көргүңүз келген бөлүгүнө жараша тандоо ыңгайлуу. Караколдун жогору жагындагы жөө жүрүштөр үчүн — шаардагы конок үйү. Ысык-Көлдү айланып саякаттоо үчүн — керектүү жээктеги аялдамалар. Келген түнү же учардын алдында — Бишкектеги мейманкана же батир.

Meiman платформасынан Караколдогу конок үйлөрүн, Ысык-Көлдөгү турак жайларды, Ысык-Көлдөгү боз үйлөрдү жана Бишкектеги варианттарды карасаңыз болот.

Брондоодон мурун жайгашкан жерин, шарттарын жана сиз тандаган күндөрдөгү баасын текшериңиз. Боз үй үчүн ыңгайлуулуктарды жана тамактанууну, ал эми жөө жүрүшкө чейин конок үйүндө токтосоңуз, жүк калтырууга болорун өзүнчө тактаңыз.

Сиз өтүнмө жөнөтөсүз, ээси аны ырастайт. Ырасталгандан кийин депозитти төлөөгө эки саат берилет; калган сумма жайгашканда төлөнөт. Толугураак маалымат — брондоо боюнча маалымдамада.

Биринчи сапар үчүн өзгөчө каалаган нерсеңизди тандасаңыз жетиштүү: ашуунун ары жагындагы көл, боз үйдөгү бир нече түн же Ысык-Көлдө эс алып, тегерегин кыдыруу. Алардын ортосунда бир аз бош убакыт калтырыңыз. Балким, дал ошол пландалбаган аялдама эң көп эстеген учуруңуз болуп калат.